«مسئولیت مدنی چهره‌های مشهور در تبلیغات خلاف واقع: تحلیل حقوق ایران و ترکیه»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 حقوق خصوصی،دانشکدگان فارابی،دانشگاه تهرام،قم،ایران

2 حقوق خصوصی، دانشکدگان فارابی،دانشگاه تهران،قم،ایران

10.22059/jolt.2026.406957.1007437

چکیده

گسترش شبکه‌های اجتماعی و نقش فزاینده چهره‌های مشهور در هدایت تصمیمات مصرف‌کنندگان، مسئولیت حقوقی آنان در تبلیغات تجاری را به مسئله‌ای مهم در حقوق مصرف‌کننده تبدیل کرده است. تبلیغات مبتنی بر اعتبار اجتماعی سلبریتی‌ها، در صورت ارائه اطلاعات خلاف واقع یا گمراه‌کننده، می‌تواند خسارات مالی، بدنی و معنوی به بار آورد. با وجود فقدان مقررات صریح در حقوق ایران، تحلیل این مسئولیت عمدتاً بر قواعد عام مسئولیت مدنی استوار است.

این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، با تأکید بر قواعد فقهی تسبیب و غرور، امکان تحمیل مسئولیت بر چهره‌های مشهور را بررسی می‌کند. همچنین مقررات ترکیه به‌عنوان نظامی فعال در تنظیم‌گری تبلیغات سلبریتی‌محور و نمونه‌هایی از کامن‌لا مطالعه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد نارسایی حقوق ایران بیش از فقدان مبنا، ناشی از عدم شناسایی نقش مستقل چهره مشهور به‌عنوان منشأ اعتماد و دشواری احراز سببیت است. در مقابل، تجربه ترکیه با تأکید بر وظیفه احتیاط، شفافیت و امکان مسئولیت مشترک، الگوی منسجم‌تری ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنای اصلاح تقنینی در ایران قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

“Civil Liability of Celebrities in False Advertising: A Comparative Analysis of Iranian and Turkish Law

نویسندگان [English]

  • negin araie azar 1
  • abolah rajabi 2
1 private law,farabi faculties,tehran university,qom.iran
2 private law,farabi faculties.tehran university.qom.iran
چکیده [English]

The expansion of social media and the growing influence of celebrities on consumer decision-making have turned celebrity-based advertising into a significant challenge for consumer protection law in Iran. Advertisements relying on celebrities’ social credibility, particularly when containing misleading or false claims, may cause financial, physical, and moral damages to consumers. Despite this reality, Iranian law lacks explicit and independent regulations addressing the civil liability of celebrities in advertising, and legal analysis mainly relies on general principles of tort law.

This study adopts a descriptive–analytical method and examines the civil liability of celebrities in Iranian law based on principles such as prohibition of deception, the doctrine of reliance (), causation, and good faith. A comparative analysis is conducted with Turkish law as a legal system that has developed a relatively structured framework for regulating celebrity endorsements. The findings indicate that Turkish law, by recognizing celebrities as influential actors and emphasizing duties of care, transparency of commercial relationships, and joint liability, provides a more coherent model for consumer protection. The study concludes that adopting similar approaches could contribute to reforming Iranian regulations and strengthening civil remedies against misleading celebrity advertising

کلیدواژه‌ها [English]

  • Celebrities
  • misleading advertising
  • civil liability
  • reliance doctrine
  • consumer protection