تحلیل حقوقی «استثنای بولار» و جایگاه آن در رژیم حقوق مالکیت فکری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران.‏

چکیده

در پرتو تعدیل حقوق انحصاری ناشی از نظام مالکیت فکری، طیفی از سازوکارهای حقوقی از جمله دکترین ‏استیفای حق، استثنای استفاده منصفانه و نظام اعطای لیسانس اجباری پیش‌بینی شده است. لیکن در میان این ‏تمهیدات حقوقی، استثنای موسوم به بولار به عنوان یکی از نوآوری‌های مهم در عرصه حقوق مالکیت فکری ‏محسوب می‌شود و علی‌رغم کارکردهای راهبردی آن در حوزه اخترعات دارویی، کمتر مورد توجه قانون‌گذاران و ‏صاحب‌نظران حقوقی قرار گرفته است‎.‎‏ مطابق این مقرره، اشخاص ثالث این حق را دارند که تا پیش از انقضای ‏مدت اختراع، بدون نیاز به کسب رضایت دارنده حق وبی‌آنکه مشمول نقض واقع شوند، از حقوق داروی ثبت‌شده ‏برای توسعه اطلاعات مورد نیاز جهت اخذ تأییدیه بازار استفاده نمایند. بدین ترتیب، این نوشته تلاش می‌کند تا این ‏پرسش را پاسخ دهد که نقش چنین استثنایی در حیطه حقوق مالکیت فکری و تأثیر آن بر حق دسترسی به دارو ‏چیست؟ نوشتار حاضر با استفاده از روش تحلیلی-تطبیقی همراه با شیوه کتابخانه‌ای درصدد است تا ضمن معرفی ‏معافیت بولار و تحلیل جایگاه، مزایا و مبانی توجیهی آن در رژیم حقوق مالکیت‌ فکری، چارچوبی علمی جهت ‏ارزیابی سیاست‌گذاری در استثنای بولار جهت دسترسی به دارو ارائه دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Legal Analysis of the "Bolar Exception" and Its‏ ‏Place in the Intellectual ‎Property Rights Regime

نویسنده [English]

  • Amid Mohammadi
Assistant Professor in Private Law, Department of Law, Faculty of humanity, Jahrom University, Jahrom, Iran‎
چکیده [English]

Within the framework of moderating the exclusive rights arising from intellectual ‎property regimes, a spectrum of legal mechanisms—including the doctrine of ‎exhaustion, fair use exceptions, and compulsory licensing systems—have been ‎established. Yet among these legal provisions, the so-called Bolar exception, despite ‎its strategic role in balancing the interests of rights holders and public welfare, has ‎received comparatively limited attention from legislators and legal scholars as a ‎significant innovation in intellectual property law. Under this provision, third parties ‎are permitted to utilize patented drugs prior to the expiration of patent terms—‎without infringing rights or obtaining the patent holder’s consent—for the purpose ‎of generating data necessary to secure regulatory market approval.‎‏ ‏This study thus ‎seeks to address a pivotal question: What normative function does this legal ‎construct serve within intellectual property regimes, and how does it influence ‎pharmaceutical innovations? Employing a comparative-analytical methodology ‎supplemented by doctrinal legal research, this paper systematically examines: (1) ‎the conceptual foundations of the Bolar exemption; (2) its jurisprudential ‎justification within IP frameworks; and (3) its policy implications for ‎pharmaceutical access.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bolar provisions
  • ‎ Patent
  • ‎ Intellectual Property Rights
  • ‎ Generic Drugs
  • ‎ Right to Health