تاسیس نهاد مباشرت و تسبیب، ضرورت یا عدم ضرورت؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

در اکثر کتابهای فقهی در مبحث غصب و قصاص و دیات، از دو نهاد مباشرت و تسبیب بحث شده و احکامی آورده شده است مثل اینکه در اجتماع سبب و مباشر، مباشر ضامن است مگر اینکه سبب اقوی باشد. این دو نهاد در قوانین نیز منعکس شده است. پیرامون تعریف این دو و اقسام تسبیب و...بحث‌های زیادی شده است. در این میان برخی فقیهان معتقدند چون این دو واژه در قرآن و روایات به کار نرفته است و میان فقها در تعریف و مصادیق این دو اختلاف است، بحث از تسبیب و مباشرت، بحث زاید و لغوی است و آنچه مهم است، استناد تلف و جنایت به دیگری است خواه به مباشرت باشد خواه به تسبیب. این مقاله به بررسی تفاوت‌های علمی و عملی که ممکن است میان این دو نهاد باشد و ارزیابی آنها می‌پردازد. اگر این تفاوت‌ها اثبات گردد، تاسیس این دو نهاد و بحث از مباحث پیرامون این دو، امری ضروری می‌باشد وگرنه باید با فقیهانی همعقیده شد که بحث از این دو را، زاید و آنچه لازم است انتساب تلف یا جنایت به متلف یا جانی می دانند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Founding the Institution of Causation and Perpetration, Necessity or Non-Necessity?

چکیده [English]

In most juridical books and under “usurpation”, “retaliation” and “blood-money”, jurisprudents have spoken of the two institution of “perpetration” and “causation” The two have been included in laws as well. Concerning perpetration, causation, and types of perpetration …, many discussions have been made in juridical and legal books. Some scholars, however, are of the opinion that, since the terms “cause” and “the actual perpetrator” have not been used in the Quran and hadiths and there is controversy between jurisprudents about definitions and instances of the two terms, discussion about causation and perpetration is a superfluous and verbal one and what is of importance is attributing damage or crime to someone else, whether he is the actual perpetrator or cause. The present article studies and evaluates the scientific and practical differences which may be between the two institutions. Evidently, if it is proved that there are such differences then founding these two institution and discussing about them is a must. Otherwise, one has to accept the opinion of the author who consider the discussion about these both superfluous and the attribution damage or crime to pushy or criminal one necessary.

کلیدواژه‌ها [English]

  • perpetration
  • Causation
  • attribution
  • Fault
  • Simple Mistake